Op oudejaarsnacht 1909 verdrinkt concertpianiste Emma in een Rotterdamse sluis. Weduwnaar Janus trekt zich terug in zijn geboorteplaats Turnhout. Daar glijdt hij in een eenzame depressie, totdat hij wordt meegezogen in een conflict dat voor grote verdeeldheid zorgt in de stad: de staking van de arbeiders van de papierfabriek. En er is meer: de ontluikende liefde tussen Janus en de 'zwarte weduwe' Nette. Maar daarmee begint het geheim dat hij sinds de dood van zijn vrouw met zich meedraagt steeds verder op te spelen... Het verdriet van Turnhout is een meeslepend, diepmenselijk verhaal over strijd, liefde en verraad. Deze uitgave bevat zowel de historische roman van Robert Baeken als de daarop geïnspireerde panoramische strip van Serge Baeken.
Recensie(s)
Uitgave van een roman en de stripversie in één. 1910: in de haven van Rotterdam verdrinkt de vrouw van Janus Duprez de havenmeester. Janus vertrekt naar Turnhout waar hij vandaan komt, waar hij grond en een woning bezit. Hij bouwt daar een nieuw leven op, probeert zoveel mogelijk goed te doen en durft eerst de Zwarte Weduwe (twee echtgenoten verdacht snel gestorven), op wie hij verliefd is niet ten huwelijk te vragen omdat hij zelf een groot geheim mee torst. Dit alles met als achtergrond de stakingen in Turnhout, de opkomst van het socialisme en de katholieke vakbond. De stripversie is innovatief; tweekleurig, mensen zijn afgebeeld als insecten (wat een aparte kijk op de mensheid geeft) en de plaatjes lopen door vandaar het oblong formaat. Mooi verhaal, prachtig afgebeeld. De auteurs (vader en zoon) staan in België beiden bekend als nieuw talent. Niet ten onrechte. Het gebruikte Vlaams zal voor Nederlandse lezers geen probleem vormen.
Drs. H.H.
504 pag. (280 pag. roman & 224 pag) Graphic novel, steunkleur, hardcover, ingenaaid, met spotvernis en leeslint
Op 17 juni is het exact 105 jaar geleden dat de papierstaking uitbrak waarop het verhaal van Het verdriet van Turnhout is gebaseerd. Robert Baeken nam de papierstaking van 1910 in de Kempense industriestad Turnhout als uitgangspunt voor een meeslepend, diepmenselijk verhaal over strijd, liefde en verraad – subliem door Serge Baeken verbeeld in zijn panoramische strip. Op oudejaarsnacht 1909 verdrinkt concertpianiste Emma in een Rotterdamse sluis. Weduwnaar Janus trekt zich terug in zijn geboorteplaats Turnhout. Daar glijdt hij in een eenzame depressie, totdat hij wordt meegezogen in een conflict dat voor grote verdeeldheid zorgt in de stad: de staking van de arbeiders van de papierfabriek. En er is meer: de ontluikende liefde tussen Janus en de ‘zwarte weduwe’ Nette. Maar daarmee begint het geheim dat hij sinds de dood van zijn vrouw met zich meedraagt steeds verder op te spelen…
Het verdriet van Turnhout is herdrukt en samen met de daarop gebaseerde graphic novel van zijn zoon Serge Baeken tijdens het voorjaar van 2015 in één band bij de uitgeverij Xtra - Amsterdam uitgegeven.
Het boek is de boekhandel verkrijgbaar of aldaar te bestellen onder het ISBN 978-94-90759-66-7
Prijs: 19,95 €
UITTREKSEL HET LAATSTE NIEUWS:
45 METER LANGE STRIP 'HET VERDRIET VAN TURNHOUT' IN TUIN WARANDE
Stripgids verwacht 10.000 fans
Wie het Stripgids Festival bezoekt, kan in de tuin van de Warande een 45 meter lange strip van Serge Baeken bezichtigen. Hij maakte de strip op basis van de roman 'Het Verdriet van Turnhout', die zijn vader Robert Baeken schreef. "Ik maakte de strip toen ik een paar jaar geleden stadstekenaar was in Turnhout", vertelt Serge Baeken. "Ik heb toen de eerste vijf hoofdstukken getekend, maar het verhaal was nog niet af. Om de strip toch volledig te maken, heb ik eind vorig jaar de laatste twee hoofdstukken getekend. Aanvankelijk wilde ik de strip in de Warande ophangen tegen de boog, maar de muur is niet lang genoeg. Daarna ontstond het idee om de strip op aluminium af te drukken en buiten te plaatsen."
Binnen de categorie van teksten over levensbeschouwing, bekleden deze gebundelde essays beslist een aparte plaats. Gelinkt aan reeds bestaand gedachtegoed, zoals te vinden bij het boeddhisme, taoïsme, empirisme en existentialisme, wijzen ze op de noodzaak om nog een laatste grens te overschrijden waar elk ‘isme’, elke begrip, elke peiling naar onze menselijke aard ophoudt. Alle in taal gevatte, existentiële vragen, zoals wie wij zijn, of wat leven is, eisen immers dat er verder gekeken wordt dan de uiterlijke vormen van maatschappelijke aankleding. Daarbij komt onvermijdelijk ook het probleem op de proppen dat het wezenlijke zich niet laat formuleren. Zo is het aangewezen de conventie van het woord te doorzien en als enkeling onbetreden paden op te gaan, weg van al het bekende.
Om die reden vertrekken deze teksten van nul, zonder enige voorkennis. De auteur houdt zich bij wat de feiten hem vertellen. Hij ontmaskert de begrippen, verbonden aan de groepsgeest, aan de continuïteit en duurzaamheid van het maatschappelijke leven, want deze leiden vanzelf tot een valse identiteit, tot dwalingen, destructieve krachten, kwalijke gewoonten, leven op automatische piloot, verslavingen.
Zijn stellingen nemen echter nooit een autoritair standpunt in. Wel doen ze een beroep op de intelligentie van de lezer, simpelweg door hem te confronteren met feiten waar hij niet omheen kan zonder te kwader trouw te zijn. Daardoor zijn deze teksten nergens tendentieus, nergens voor of tegen.
Wat nu bij al deze proeven opvalt, is het scherpe onderscheid dat gemaakt wordt tussen enerzijds de ogenblikkelijke individuele gewaarwordingen en anderzijds de verbeelding die dergelijke vluchtigheden tot een levenslang geheel aaneenrijgt en daarmee het praktisch samenleven van individuen binnen een bekend historisch kader mogelijk maakt.
Eenvoudig gezegd gaat het over alles wat onder het werkwoord ‘leven’ wordt verstaan, wat grondig verschilt van ‘het leven’ dat als zelfstandig naamwoord hiervan is afgeleid.
Ter afwisseling, ook wel tot meer verduidelijking, wordt dit uiterst belangrijke, meestal over het hoofd geziene onderscheid in elk essay telkens in een andere literaire vorm gegoten, gaande van de zuiver filosofische beschouwing tot allerlei persoonlijke ervaringen en reflecties omtrent religie, ethiek, maatschappelijke toestanden, menselijke gedragspatronen, begrippen rond taal en kunst.
Het eerste hoofdstuk heet ELEMENTAIRE STRUCTUREN en wordt hier ter lezing aangeboden.
Van de dansende schrijver ROBERT BAEKEN verscheen op 3 maart 2012 bij de Nederlandse POD-uitgeverij BOEKSCOUT (www.boekscout.nl) het essay: DE KUNST VAN TANGO
80 paginas. Afmetingen: 21cm hoogx15cm breed. Geïllustreerd. Prijs: 14,95€
Het boek kan bij elke boekhandel besteld worden mits opgave van de titel
en/of het ISBN-nr: 978-94-6176-809-4
Fragment: Nu kan de auteur wel voor tango pleiten, toch is het zeker geen dans voor iedereen; hij ligt niet te grabbel. De tango pleit nooit voor zichzelf. Hij is niet te koop. Je moet hem winnen, stapje voor stapje. Je moet hem onder de knie krijgen, door geduld, toewijding, intelligentie, het nemen van de juiste beslissingen en door te volharden in je liefde voor de schoonheid van deze dans en veel van zijn muziek. Je moet hem verdragen in de persoon van jezelf en anderen, want hij kan hard te keer gaan. Zo kan hij je wel naar de hoogste toppen voeren, maar hij kan ook tegen je schenen stampen. Hij kan je vreselijk teleurstellen, zodat je hem boos in de hoek schopt waar hij dan wekenlang als een waardeloze voddenpop blijft liggen. Maar als je echt een hart hebt voor tango, dan loop je hem met de troostende gedachte dat je dank zij tango iets over je gekwetste eigenliefde geleerd hebt, uiteindelijk toch weer na. Want de tango zelf is nooit ordinair. Nooit! Het zijn altijd de mensen, altijd de omstandigheden die schuld hebben. En dus schep je verse moed. Je begint opnieuw. Bij jezelf. Want je weet: het is niet de hoge moeilijkheidsgraad die je tegenhoudt, juist andersom! Anders kan iedereen wel tangodansen. En jij, - zo denk je nu eenmaal, - jij bent toch niet zoals iedereen!
In het essay De kunst van tango, heeft de schrijver het in zijn zachte en bekoorlijke stijl over het thans zeer actuele fenomeen en het karakter van de Argentijnse tango. In samenhang met heel wat persoonlijke aantekeningen rond het dansen in het algemeen en de tango in het bijzonder, schetst hij zijn ervaringen als leerling, maar ook wel als tangodocent. Voorts vertelt hij over zijn vriendschappen met sommige Argentijnse grootmeesters. Over alles wat met de maturiteit van het dansen te maken heeft. Over vorm en inhoud. Of over wat de danser met tango kan doen, maar niet minder over wat de tango met de danser doet. Dat is veel meer dan men op het eerste gezicht zou vermoeden. Want de auteur maakt geen onderscheid tussen het pure van de dans en het waarachtige gevoel dat zich ook daarbuiten het beste manifesteert in een grootse eenvoud, om zo vanzelf weerstand te bieden aan alle conformisme en banaal streven. Chris Van Camp
MEMOIRES ROND DE TURNHOUTSE BEELDHOUWER LEONARD BAEKEN (1926-1994) Kort na de dood van Leonard heeft Robert Baeken de memoires waarheisgetrouw opgetekend. Als neef en directe ooggetuige is hij 31 jaar zeer nauw bij het leven en de werken van deze rasechte kunstenaar betrokken geweest. Dit boek is een indringend portret. Het gaat over passie en vriendschap, over leven en levensblijheid, over strijd en innerlijke rust, over eenvoud en schoonheid. Een buitenkans voor eenieder om eens nader kennis te maken met oeuvre van deze kunstenaar en de uitzonderlijke mens erachter! Naast talrijke illustraties van de beeldhouwwerken, is het boek verlucht met unieke foto's uit de familiearchieven en de correspondentie met de Amerikaanse schrijver Henry Miller.
Andere beelden van Leonard die niet zijn geselecteerd voor deze publicatie die werd beperkt tot slechts 26 foto's staan ook in kleur online, zij het warrig door mekaar, hier: http://www.paperjammer.com/Robert/LeonardColor.html
Het boek is te verkrijgen bij de uitgeverij Boekscout.nl Prijs: 14,95 euro
In 1979 verscheen van Robert Baeken bij Bruna & Zoon de roman ‘Van liefde en ondeugd.’ Hoewel dit werk zowel in Nederland als in Vlaanderen unaniem werd geprezen, verscheen van hem, behalve de niet regulier uitgegeven roman ‘Verzuchtingen’ bij Nioba, niets meer. Bijna een kwarteeuw heeft deze auteur achter de literaire coulissen intens geleefd én geschreven! Het resultaat is een enorm literair oeuvre dat totaal onbekend is. Er kennis van nemen is zoiets als naar schatten graven. Dit is het eerste dat werd bovengehaald. Chris van Camp (Kingkongbooks)
Synopsis: Als de ontheemde Kasper terugkeert na een verblijf van tien jaar in Afrika zijn oude vriend Stein opzoekt, wordt de draad van een verborgen geschiedenis die beide mannen nauw met elkaar verbindt, weer opgenomen en ingepast binnen het weefwerk van de actuele gebeurtenissen. Zo blijkt Stein zenuwziek en de gevangene van een dor, kinderloos huwelijk met Hannah, van knellende familiebanden, gepersonifieerd door zijn schoonvader Wendeke en Hannah’s lesbische zus Adele. Hier tegenover staat de komst van de vreemdeling die, juist doordat hij geassocieerd wordt met het onbekende, met alles wat ongebonden, spontaan, animaal, heidens, liederlijk en dus des duivels is, symbolisch wordt voorgesteld als een faun. Terwijl Wendeke de hele dag met een verrekijker rondloopt, voyeuristisch op zoek naar alles wat ongeregeld is, krijgt de komst van de faun voor Hannah een betekenis die verdergaat dan de rede waarmee zij haar omgeving, haar huwelijk, haar eigen leven aan een kritisch onderzoek onderwerpt. Dit gebeurt als zij zich provocerend opstelt, haar milieu ontvlucht en dankzij de faun achter de waarheid van Steins verleden komt, wat leidt tot de concretisering van het zuiver animale waarin zij haar droom van de conceptie uiteindelijk ook zal verwerkelijkt zien. Achter het verhaal zit de eeuwige strijd tussen tegengestelde krachten: hier de vernieuwende vitaliteit van het animale versus het reactionaire van de behoudzucht. Dit verhaal, of wat de levensecht getekende personages overkomt, is niet uitgedacht, niet verzonnen. Elk personage, veruiterlijkt door zijn lot, is niets anders dan het gevolg van innerlijke denkpatronen, gewoonten, maatschappelijke conditionering. Met andere woorden: eenieders lot wordt bepaald door het eigen karakter. In die zin doet het verhaal aan de kracht en de eenvoud van een Griekse tragedie denken: het onafwendbare van het lot staat niet in de sterren geschreven; het maakt deel uit van de diepste menselijke drijfveren. Ook hier zal tijdens de namiddag van een faun de wereld veranderen, terwijl men paradoxaal genoeg ook ziet hoe alles toch weer in de oude plooi valt.
Deze roman telt 228 pagina's en is nog bij de auteur te verkrijgbaar prijs: 12 euro + port
Het verdriet van Turnhout is een roman van 160 pag. Speciaal geschreven voor mijn zoon Serge Baeken (Stadstekenaar van Turnhout 2009) die het gebruikte als storyboard voor zijn gelijknamige strip in graphic novel stijl, getekend in opdracht van de maandelijkse Stripgids die gratis aan de balie in alle Vlaamse bibliotheken verkrijgbaar is. In Januari en februari 2010 liep er rond deze graphic novel een tentoonstelling in het Nationaal Museum van de Speelkaart, Druivenstraat 18 te Turnhout.
Synopsis:
Het verhaal beschrijft in grote lijnen de sociale strijd om het verenigingsrecht in de Turnhoutse papierverwerkende nijverheid tijdens de tweede helft van 1910, waarbij 500 arbeiders langer dan een half jaar het werk neerlegden.
Tegen deze achtergrond van historische gegevens wordt een episode geschetst uit het leven van Janus Duprez, een wat zonderlinge rentenier die zich, na een onduidelijk overlijden van zijn vrouw, in datzelfde jaar opnieuw in zijn geboortestad komt vestigen. Dat hij alleen is, weinig belangen heeft en geneigd is zich buiten het openbare dispuut te houden, maakt hem ogenschijnlijk zeer geschikt tot de onpartijdige waarnemer, nodig om het ideologische conflict tussen het patronaat, de machtige clerus en het toen sterk opkomende socialisme via zijn persoon in een juiste historische context uit te diepen. Maar doordat men in laatste instantie toch altijd weer met mensen te doen krijgt, wordt zijn neutrale positie al gauw onhaalbaar.
Hoewel het verleden van het hoofdpersonage een prangend geheim verbergt, wordt hij uiteindelijk gedwongen naar buiten te komen, zich onder de mensen te begeven, aarzelend standpunten in te nemen. Zo maakt hij tijdens een cafébezoek kennis met de Charel Govaerts en later ook met diens zonen Ward en Joske.
Deze laatste is een geestelijk en lichamelijk gehandicapte wiens lot hij zich door toedoen van Charels aantrekkelijke buurvrouw, de zogeheten zwarte weduwe, gaandeweg meer begint aan te trekken, terwijl Wards sympathieën voor het socialisme aan de basis liggen van een verscheurende onenigheid met de behoudsgezinde vaderfiguur.
Zo wordt Janus ongewild meegesleurd in een draaikolk van gebeurtenissen die hem langzaamaan dwingen om kleur te bekennen en zich uit te spreken over zijn naasten, over de staking, maar ook over zichzelf en zijn wel zeer eigenaardige liefdesrelatie met de zwarte weduwe. Hierdoor krijgt het verhaal niet enkel een plot met een zeer verrassend einde, ook wordt het zo als een extra boven de plaatselijke anekdotiek en de van christelijke symbolen doorweven tijdgeest uitgetild.
Het boek telt 160 pagina's, is gezet in een prachtige, duidelijk leesbare victoriaanse letter en werd éénmalig in een oplage van 500 ex. op de oude persen (zie foto bovenaan) van De Historische Drukkerij gedrukt, waarna de gevouwen vellen stuk voor stuk volgens de oude boekbindersmethode met liefde en geduld aan elkaar werden genaaid en gelijmd, om tijdelijk als een bibliofiele uitgave op de markt te worden gebracht, precies 100 jaar nadat de staking is uitgebroken. Dit is op donderdag 17 juni 2010.
Lezers die geïnterreseerd zijn in dit hebbeding, kunnen zich aanmelden bij robertbaeken@hotmail.com De prijs is erg sociaal gehouden: 12 euro (zonder verzendkosten)
Het boek is ondertussen volledig UITVERKOCHT !
Recensie door Bruno De Wit: in SAP - Rood:
De auteur Robert Baeken, die een rasverteller
blijkt te zijn, heeft het verloop van de staking verweven met een fictief
verhaal rond de figuur van Janus (sic) Duprez, die zich boven het strijdgewoel
positioneert en zich opstelt als een onpartijdige waarnemer. Of de schrijver met
de naam Janus een bijbedoeling had weet ik niet, maar de Romeinse god Janus had
twee gezichten en in het verhaal wil hij zich vaak té vaak positioneren als
onpartijdig en herhaalt dat soms iets te vaak. De naturalistische stijl van de
auteur doet denken aan Piet Van Aken die met zijn roman ‘De Klinkaart’ uit 1954
de mensonterende toestanden in de steenbakkerijen van de Rupelstreek vanuit een
sociaal geëngageerde invalshoek beschrijft. Diezelfde Piet Van Aken (+ 1984)
schrijft op de achterflap van het boek een eerdere lofbetuiging over Robert
Baeken die toen als romanschrijver zijn eerste stappen had gezet.
“Het verdriet van Turnhout” is volledig anders
dan bijvoorbeeld het monumentale werk van Louis Paul Boon “Pieter Daens”, die
kon putten uit een enorme hoeveelheid geschiedkundige gegevens, teksten en
bronnen en alzo zijn verhaal kon ophangen aan Pieter Daens.
In ‘Het verdriet van Turnhout’ gebeurt dit door
een fictieve figuur die door omstandigheden moet vertrekken uit Rotterdam en
zich als rentenier (!) komt vestigen in zijn geboortestad.
Qua verhaallijn komt dit boek dicht in de buurt
van wat Ken Loach in al zijn filmen doet. Intermenselijke relaties, breuken en
verzuchtingen krijgen doorheen het verhaal een prominente rol. Misschien zit er
van dit boek wel een verfilming in?
In een interview
verklaarde Baeken: ‘Het heeft me nooit gestoord arm en anoniem te zijn. Als
autodidact bekommer ik me vooral om een oorspronkelijke stijl. Mijn visie
bestaat eruit om een verhaal nooit de eigen wil op te dringen. De schrijver is
het knechtje van zijn personages. Hij durft de nodige risico’s te nemen door
erop te vertrouwen dat het zuivere gevoel en de irrationele, onbewuste krachten
in hem, zijn roman naar een juiste vormgeving zullen leiden.’
.jpg)
Foto: Brigitte Cornelis
